Waar alle talen welkom zijn

Een school is een ontmoetingsplaats waar leerlingen, ouders en medewerkers - vaak met verschillende achtergronden – samen komen om kennis te delen en op te bouwen. Een Taalvriendelijke School is het antwoord op de toenemende meertaligheid in het onderwijs; het gevolg van mensen over de hele wereld die op zoek gaan naar werk, zich bij hun geliefden voegen of proberen te ontsnappen aan oorlog en conflict. Een Taalvriendelijke School verwelkomt en waardeert alle talen die op school worden gesproken.

Scholen zouden wat taal en cultuur betreft allemaal inclusief moeten zijn. Dit betekent dat ze de meertaligheid en de culturele achtergrond van hun leerlingen herkennen en omarmen, en dat ze actie ondernemen om ruimte te geven aan deze talen binnen de schoolgemeenschap.

Een bottom-up, schoolbrede benadering

Taalvriendelijke scholen zijn scholen die een taalplan hebben ontwikkeld waarbij iedereen is betrokken: leerlingen, leraren en overig personeel. Het is een plan dat is aangepast aan de eigen behoeften van de school en gericht op het creëren van een inclusieve en taalvriendelijke leeromgeving voor alle leerlingen.

Een taalvriendelijk schoolplan is flexibel, realistisch en zorgt voor positieve veranderingen. Met kleine stapjes kom je al een heel eind!

Visie

Met de Taalvriendelijke School zien we een wereld voor ons waarin:

  1. Alle kinderen toegang hebben tot een taalvriendelijke leeromgeving die hen accepteert en waardeert om wie ze zijn.
  2. In 2030, de deadline van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen, geen enkel kind wordt gestraft voor het spreken van zijn of haar moedertaal op school.

Waarom een Taalvriendelijke School?

Toenemende mobiliteit betekent dat meertaligheid wereldwijd eerder de norm dan een uitzondering is geworden. Steeds meer scholen bestaan ​​uit leerlingen die thuis een andere taal spreken dan welke op school wordt gebruikt.

Wetenschappelijke studies tonen aan dat leerlingen betere resultaten boeken wanneer ze niet alleen via de schooltaal leren, maar ook via hun moedertaal.

Naar schatting krijgen meer dan 200 miljoen schoolkinderen onderwijs in een taal die zij niet (goed) begrijpen. In veel landen worden kinderen bovendien bestraft voor het spreken van hun eigen taal op school. Straffen kunnen variëren van kinderen buiten laten staan, hun mond afplakken of de lunch weigeren. Er zijn zelfs kinderen van school gestuurd.

De reden waarom scholen dergelijke straffen uitdelen is niet omdat leraren niet willen dat kinderen leren. Integendeel: er heerst een diepgewortelde (maar misplaatste) overtuiging dat de beste manier om een ​​nieuwe taal te leren, is door zo snel mogelijk kinderen hun eerste taal te laten vergeten. Maar jonge kinderen die net leren lezen en schrijven, moeten vertrouwen krijgen in het verwerven van deze nieuwe vaardigheden, terwijl ze zich aanpassen aan de nieuwe schoolomgeving. Straf bereikt het tegenovergestelde: ze verliezen motivatie en het heeft zelfs negatieve effecten op hun leerprestaties.

Door de thuistalen van leerlingen op school toe te staan, krijgen leerlingen de kans om hun cognitieve en sociale vaardigheden te verbeteren. Dit vergroot niet alleen de vaardigheden in de schooltaal, maar ze begrijpen ook het onderwerp beter. En dit vergroot weer hun kansen op een succesvolle schoolloopbaan en integratie in de bredere samenleving, zonder dat zij de band met hun families, culturele achtergronden en kennis verliezen.

Een internationale verplichting

Alle kinderen hebben een gelijk recht op onderwijs dat hun culturele identiteit respecteert. Het Verdrag inzake de Rechten van het Kind (art. 29c) bepaalt dat  onderwijs gericht moet zijn op de ontwikkeling en respect voor:

  • De ouders van het kind,
  • zijn of haar eigen culturele identiteit, taal en waarden,
  • de nationale waarden van het land waar het kind woont,
  • het land waaruit hij of zij afkomstig is,
  • en voor beschavingen die verschillen van de zijne of hare.
Het bereiken van de doelstellingen voor Duurzame Ontwikkeling

In 2015 namen alle 193 Staten de 16 Duurzame Ontwikkelingsdoelen aan en beloofden ze ervoor te zorgen dat alle jongens en meisjes in 2030 gratis gelijke toegang tot kwaliteitsonderwijs krijgen (Doel 4).

Volgens UNESCO (2017) is ‘gelijke toegang tot kwaliteitsonderwijs […] slechts mogelijk wanneer het meertalige karakter van de samenleving wordt weerspiegeld in het onderwijs. Kinderen, jongeren en volwassenen hebben leermogelijkheden nodig die relevant zijn voor hun leven en behoeften, in en via hun eigen taal. Omdat Doel 4 zo fundamenteel is voor de andere duurzame ontwikkelingsdoelen, zullen de overige 16 doelen onbereikbaar blijven zonder meertalig onderwijs op basis van de moedertaal'.

References*

Door de thuistalen van leerlingen op school toe te staan, krijgen meertalige leerlingen de kans om hun cognitieve en sociale vaardigheden te versterken.

Hoe word je een Taalvriendelijke School?

De Taalvriendelijke School biedt geen blauwdruk van wat scholen moeten doen. Uitgangspunt is wat scholen nodig hebben en wat ze realistisch gezien kunnen bereiken.

Op zijn minst zetten scholen zich in om kinderen die hun moedertaal spreken niet te straffen. Voor sommige scholen is dit al een belangrijke stap. Door in contact te komen met andere Taalvriendelijke Scholen kunnen ze goede  werkwijzen delen en kunnen leerkrachten inspiratie opdoen voor een volgende stap.

Routekaart

Deze routekaart geeft aan wat taalvriendelijke scholen niet doen en welke mogelijkheden er zijn van wat taalvriendelijke scholen wel kunnen doen, als school en in de klas.

Toolkit

Een toolkit met praktische voorbeelden voor leraren zal beschikbaar worden gesteld aan scholen die het proces naar een Taalvriendelijke School willen doorlopen.

Alle talen verwelkomen op het schoolterrein

Het hoofddoel van de Taalvriendelijke School is het uitbannen van de praktijk om schoolkinderen te straffen voor het gebruik van hun eigen taal op school. Scholen kunnen dus al een Taalvriendelijke School worden door simpelweg een overeenkomst te ondertekenen dat alle talen op het schoolterrein mogen worden gebruikt en dat kinderen nooit worden gestraft voor het spreken van hun moedertaal op school.

Scholen die verder willen gaan, kunnen de volgende stappen overwegen:

  • Beoordeling van de situatie

    De school beoordeelt haar huidige situatie. Dit proces moet beginnen vanuit het perspectief van de leerlingen. Hoe voelen ze zich als ze hun thuistaal mogen spreken in de klas of op het schoolplein? Hoe zit het met de leraren? Het personeel? En de ouders? Rekening houden met de perspectieven en wensen van de hele schoolgemeenschap is essentieel. Om ervoor te zorgen dat alle betrokkenen op de hoogte zijn van alle voor- en nadelen, worden informatiesessies met lokale meertalige onderwijsexperts sterk aangeraden.

  • Het maken van een taalplan

    Op basis van deze beoordeling worden een aantal realistische educatieve en taalkundige doelen geformuleerd in een schooltaalplan, inclusief een tijdspad van wanneer elk doel wordt gerealiseerd. Het plan geeft aan hoe sleutelfiguren binnen de school de leerlingen aanmoedigen om hun talen in te zetten als leermiddel. Elke leerkracht kan zijn of haar eigen plan opstellen, dat kan variëren afhankelijk van de activiteit. Let op: het doel is om het eigen initiatief van de leerling te stimuleren met betrekking tot zijn of haar talen, niet om deze te beperken. Voorbeelden van schooltaalplannen worden op deze website geplaatst.

  • Implementatie van de plannen

    Afhankelijk van de behoefte van de school, kunnen deze acties worden ondernomen: training van leraren in meertalig en op moedertaal gebaseerd onderwijs; verwerving of ontwikkeling van meertalige leer- en leermaterialen, en/of plannen om ouders en lokale gemeenschappen bij de implementatie te betrekken.

  • Monitoring en evaluatie van de resultaten

    Om de doelen van het taalvriendelijke schoolplan te bereiken, is actieve en voortdurende monitoring en evaluatie vereist. Het wordt aanbevolen om een monitoringmechanisme te creëren waarin alle belanghebbenden zijn vertegenwoordigd (leerkrachten, management, ouders, leerlingen, overig personeel). Deze groep komt regelmatig bijeen om te bespreken wat er wordt gedaan en wat er kan worden verbeterd. Het plan ondergaat op regelmatige tijdstippen (om de 3-5 jaar) een grondige evaluatie met alle belanghebbenden (terug naar stap 1) en indien nodig wordt deze aangepast. Het nieuwe plan wordt vervolgens gemonitord totdat het klaar is voor een nieuwe evaluatie. Op deze manier worden nieuwe leraren, leerlingen en ouders continu opgenomen en blijft het taalplan relevant en up-to-date.

Doe mee!

Om het straffen van kinderen vanwege het spreken van hun moedertaal op school in 2030 uit de wereld te bannen en om taalvriendelijke leeromgevingen voor alle kinderen aan te bieden, is er een brede basis van partners en supporters nodig.

Er is ondersteuning nodig om scholen te vinden die een Taalvriendelijke School willen worden, om ouders te bereiken, om deskundig advies te geven aan scholen en onderwijsbeleidsmakers, om de resultaten te volgen en te evalueren, en natuurlijk zijn financiële middelen nodig om het werk uit te voeren.

Bent u of uw instelling geïnteresseerd om partner te worden of op een andere manier een belangrijke bijdrage aan het Taalvriendelijke School-initiatief te leveren, neem dan contact met ons op.

Speciale voordelen voor scholen
  • Taalvriendelijke scholen krijgen het exclusieve Taalvriendelijke School-label en hebben toegang tot een online database met de nieuwste onderzoeksresultaten over meertalige onderwijsstrategieën, waaronder video's, webinars en lesplannen die ze onmiddellijk kunnen gebruiken.
  • Docenten en medewerkers hebben de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten tijdens Taalvriendelijke School conferenties; informele bijeenkomsten om ideeën uit te wisselen, inspiratie op te doen en nieuwe vrienden te maken van over de hele wereld.

Contact

De Taalvriendelijke School is een initiatief van de Rutu Foundation for Intercultural Multilingual Education, een non-profit organisatie gevestigd in Amsterdam. Neem voor meer informatie contact op met:

*References
Collier, V.P., & Thomas, W.P. (2017). Validating the power of bilingual schooling: Thirty-two years of large-scale, longitudinal research. Annual Review of Applied Linguistics, 37, 1-15. | Global Education Monitoring Report (2016). If you don’t understand, how can you learn? Policy Paper 24. | Herzog-Punzenberger, B.; Le Pichon-Vorstman, E. & Siarova, H., (2017). Multilingual Education in the Light of Diversity: Lessons Learned, NESET II report, Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2017. doi: 10.2766/71255. | UNESCO (2004). Embracing Diversity: Toolkit for Creating Inclusive Learning Friendly-Environments|UNESCO (2017). Mother Tongue-Based Multilingual Education: The Key to Unlocking SDG 4 - Quality Education for All.